Gwneud pethau gwell

Dyfrig Williams

Dwi ddim rili'n credu mewn addunedau Blwyddyn Newydd, ond un peth dwi eisiau gwneud eleni yw i fod yn gynghreiriad gwell, yn enwedig i'r gymuned draws. Ar hyn o bryd rwy'n darllen 'The Transgender Issue' gan Shon Faye ar ôl darllen yr adolygiad gwych yma gan Terence Eden.

Clawr ‘The Transgender Issue’ gan Shon Faye

Ymreolaeth gorfforol

Mewn un bennod, mae Faye yn edrych ar sut mae ceidwadwyr yn ceisio rheoli cyrff menywod traws mewn ffordd debyg i sut maen nhw'n ceisio rheoli cyrff menywod cis. Ar ddiwedd y bennod yma ac mewn adrannau eraill o'r llyfr, mae Faye yn galw ar y ddau symudiad cymdeithasol i gydweithio er mwyn hyrwyddo eu hachosion ymhellach. I ddechrau roedd e'n teimlo fel bod Faye yn siarad â phobl sydd wedi cael eu hargyhoeddi yn barod, ond yna sylweddolais mai'r perthnasoedd gwan rhwng y symudiadau yma sydd wrth wraidd y rhaniadau presennol rhwng eiriolwyr cyfiawnder cymdeithasol.

Dechreuais gwestiynu fy safbwynt i hefyd. Ni ellir byth gael un cofnod cyflawn o brofiad unrhyw gymuned gan fod nhw'n cynnwys pobl ac agweddau amrywiol. Mae’n berffaith deg mai sail y llyfr yma yw adeiladu pontydd, ac mae yna digon o le i lyfrau eraill codi pwyntiau a thrafodaethau arall ble bo angen.

Naws o fewn dadleuon ar-lein

Unwaith i mi ddechrau meddwl am ddadleuon, dechreuais feddwl am y rhai dwi di weld ar Twitter. Dyw e ddim yn gyfrwng da ar gyfer trafodaeth ddwfn. Pan o fi'n arfer gweld bod trafodaethau am TERFs yn boblogaidd, byddwn i'n teimlo bod rhaid i mi glicio i weld beth oedd yn digwydd. Fel arfer roedd JK Rowling wedi dweud rhywbeth cas neu roedd yna ddadl ynghylch Deddf Cydnabod Rhyw'r Alban. Fe fyddwn i'n darllen yr holl sylwadau blin a phryfoclyd ac yn teimlo'n euog am glicio i ffwrdd achos roeddwn i'n ddigon ffodus i allu anwybyddu nhw.

Fel dyn cis, rwy'n gwybod fy mod i'n hynod o freintiedig. Dwi erioed wedi teimlo nad ydw i yn y corff cywir, a hefyd dwi ddim wedi teimlo'r ofn y mae cymaint o fenywod yn teimlo ynghylch dynion (ysgrifennodd fy ngwraig y post ardderchog yma ar hyn).

Er bod hunaniaethau traws yn cael eu cysidro yng nghyd-destun ymyleiddio menywod ar Twitter, y gwir amdani yw does gan bobl draws ddim pŵer sefydliadol cryf. Mewn gwaith blaenorol rydw i wedi clywed o bobl sydd wedi cael eu henwi’n farw (neu “deadnaming”) mewn ymgais i'w gywilyddio, i'w diraddio ac i danseilio eu hunaniaethau.

Sut byddai gynghreiriad da yn edrych?

Llynedd fe wnaethon ni fynd drwy’r broses o drawsgrifio ein podlediadau er mwyn sicrhau bod nhw'n hygyrch. Fe wnaethom rannu'r gwaith o gwmpas sawl un ohonom, a chefais fy niddori gan rhai o'r penodau roeddwn i'n gyfrifol amdano. Fe wnaeth rhywbeth dywedodd Dez Holmes ar bodlediad ar hil, braint a chynghreiriad aros gyda mi. Cafodd y sylw ei wneud yng nghyd-destun hil, ond fe wnaeth i mi fyfyrio ar fy rôl i fel cynghreiriad yn fwy cyffredinol:

“Rwy'n credu fy mod i'n cymryd safbwynt amlochrog ar fraint, neu fraint wen, yn yr ystyr bod yna elfen o'r hyn yr ydych wedi dweud, am ryddhau pŵer. Rwy'n meddwl mewn rhai senarios, mae'n bwysig i gynghreiriaid i ryddhau eu pŵer, ond rydw i hefyd yn gwerthfawrogi, i'r bobl hynny sydd, efallai, yn hunanymwybodol am eu pŵer, gall y syniad gwneud nhw i deimlo'n anghysurus, neu'n teimlo'n anesmwyth ynglŷn â gwneud hynny. Rwy'n meddwl bod sefyllfaoedd gwahanol yn gofyn am bethau gwahanol gan gynghreiriaid. A dyna pam ei bod yn bwysig bod cynghreiriaid yn cael eu haddysgu o ran y pŵer sydd ganddynt, sut y gellir ei ddefnyddio mewn sefyllfaoedd gwahanol, a natur y pŵer yna mewn gwirionedd.”

Ers myfyrio ar hyn rydw i wedi bod yn ystyried y pŵer sydd gennyf a beth rwy'n gwneud ag ef. Dwi ddim yn bwriadu mynd mewn i ddadleuon ar-lein, ond mae rhywbeth o gwmpas gwneud fy safbwynt yn glir fel bod gen i safbwynt clir pan rwy'n cael fy nhynnu i mewn i drafodaethau. Gobeithio byddai mewn sefyllfa well i ymateb mewn ffordd gynorthwyol a chefnogol i'r gymuned draws. Yn y rhyfel diwylliant presennol, mae'n golygu cael y dewrder i amlygu fy syniadau fy hun ac i fod yn fwy llafar pan fyddaf yn gweld anghyfiawnder.

I unrhyw un sy’n byw neu weithio’n gyfagos i Gasnewydd, mae Stonewall yn cynnig y rhaglen dysgu yma ar gyfer Cynghreiriaid Traws – mae'n edrych yn wych!

Mae cwpl o flynyddoedd wedi bod ers i mi sgwennu trosolwg o'r flwyddyn. Mae hynny'n rhannol oherwydd y pandemig a'r newid mewn sut rwy'n byw fy mywyd. Roedd fy nghymudo arfer rhoi amser i mi fyfyrio dros beth roeddwn i wedi dysgu a ble'r roedd pethau, ac mae'r cyfle yna bellach wedi diflannu. Wedi dweud hynny, mae fe wedi dod â chymaint o bethau positif i'm bywyd hefyd.

Newidiadau ar-lein

Mae fy mlogio a myfyrio wedi bod yn haneru pob flwyddyn ers 2019. Ysgrifennais 24 blogbost yn 2019, 11 yn 2020 a 6 yn 2021. Dwi wedi cyrraedd 7 eleni, ond dim ond trwy ymdrech arbennig ar ddiwedd y flwyddyn. Hoffwn i fynd yn ôl i sgwennu blogbost bob mis os allai.

Serch hyn, mae 2022 wedi teimlo fel dechrau newydd o ran gweithio a myfyrio’n agored. Am y tro cyntaf ers tro, rwy'n edrych ymlaen at rannu'r hyn rwy'n gwneud a dysgu.

Un rheswm am hyn yw'r amgylchedd ar-lein. Dyw fy mherthynas â Twitter ddim wedi bod yn wych ers sbel. Mewn gweithle blaenorol roedden nhw'n cadw un llygad ar sut roedd staff yn defnyddio cyfryngau cymdeithasol i sicrhau nad oeddem yn rhannu unrhyw beth amhriodol. Rwy'n cael fy nhrin fel oedolyn nawr yn Research in Practice, ond mae'r teimlad anesmwyth hynny wedi aros 'da fi.

Roedd e'n teimlo fel bod angen saib o Twitter arna i yn ystod y pandemig, a dwi byth wedi ailgysylltu ag e ers hynny. Mae'r newidiadau mae Elon Musk wedi gwneud ers iddo fe brynu'r platfform wedi atgyfnerthu'r teimladau anghysurus yna.

Ers ymuno â Mastodon dwi wedi herio fy hun i rannu rhywbeth bob dydd os yw'n bosib ac i newid y modd ceidwadol rwy'n defnyddio cyfryngau cymdeithasol. Dyw'r diweddariadau yma ddim wastad wedi bod yn bethau pwysig, ond cofnodion o beth rydw i wedi mwynhau, neu beth mae'r gath wedi bod yn gwneud ar gyfer #Caturday. Mae fe wedi bod yn amser hir ers i mi wneud unrhyw beth tebyg ar Twitter, sydd ddim yn teimlo fel man diogel i rannu neu ddysgu rhagor.

Gwenllian y cath yn eistedd ar y droell.

Dwi wedi newid fy mhlatfform blogio hefyd i Write.As (diolch i David Clubb o Afallen am yr argymhelliad). Mae'n dra gwahanol i Medium gan fod cymaint llai o ffrithiant ynghylch creu a phostio blogbostau. Mae blogio yn bleser yno, ond mae'r newid wedi golygu fy mod i'n colli agweddau da o Medium. Mae'r nodwedd nod tudalen yn ddefnyddiol iawn, felly rydw i wedi ei ail-greu trwy ddefnyddio Pocket. Mae'r system tagio yn fy ngalluogi i ddod o hyd i erthyglau'n hawdd ac i gadw rhai da sydd y tu allan i Medium hefyd.

Mae Feedly hefyd yn teimlo fel ei fod yn welliant ar system dilyn Medium. Eto, roedd hyn wedi ei gyfyngu i'r platfform, felly roeddwn i'n tueddu i ddibynnu ar Twitter fel modd o ddod o hyd i fostiau gan bobl sy'n blogio ar lwyfannau eraill. Roedd hyn yn eithaf annibynadwy, felly mae cael porth rss traws-lwyfan yn ddefnyddiol iawn.

Sut mae gwaith wedi teimlo eleni?

Rydw i wedi symud o rôl ar ochr gweithredol y busnes ble roeddwn i'n goruchwylio ein digwyddiadau cenedlaethol i mewn i rôl Pennaeth Dysgu, ble dw i'n edrych i wella cyfleoedd dysgu ein partneriaid.

Mae fe wedi teimlo fel newid go iawn wrth i'r rôl symud y tu hwnt i syniad damcaniaethol. Rydw i wedi cynnig mwy o arweiniad yn fy ngwaith eleni, sydd wedi arwain at rhai newidiadau sy'n dechrau cael effaith. Rydw i wedi bod yn cefnogi cydweithwyr i ddefnyddio Strwythurau Rhyddhaol (neu 'Liberating Structures') ar ôl sesiwn ardderchog gyda Happy. Rydw i hefyd wedi creu canllawiau ar gyfer defnyddio PowerPoint i'n helpu i symud i ffwrdd o ddull sialc a siarad ble bynnag y bo modd. Y cam nesaf yw datblygu canllawiau ar bwrpas sleidiau yn y lle cyntaf.

Bywyd teulu

Mae bywyd wedi bod yn dipyn o gorwynt eleni. Mae'r boi bach bellach yn un flwydd oed. Yn sicr dwi heb gael digon o gwsg. Mae fy ngwraig i wedi bod yn anhygoel, ond dyw bywyd ddim wedi bod yn hawdd i'r un ohonom. Mae hi wedi bod yn gefnogol iawn, ac rwy'n gobeithio bod hi’n teimlo fy mod i wedi un fath amdana’ i wrth iddi fynd yn ôl i’r gwaith ar ôl ei chyfnod mamolaeth.

Rydyn ni'n dau yn gweithio pedwar diwrnod yr wythnos yn lle bump, ac mae hyn wedi bod yn heriol (ac rydw i wedi myfyrio am hyn yma). Mae Research in Practice wedi bod yn hynod o gefnogol, ac mae gweithio o gartref ers y pandemig wedi golygu fy mod i wedi gallu gwneud llawer mwy o'r llafur emosiynol sy'n dod gyda bywyd o ddydd i ddydd.

Un gwelliant rydw i wedi rhoi ar waith eleni yw gorffen gwaith ar amser. Cyn y bandemig fe fyddwn i'n mynd ar y trên i'r swyddfa felly roedd gorffen ar amser yn rhan o'm diwrnod. Daeth hyn i ben pan roddais y gorau i gymudo. Ond mae fe wedi dod i'r amlwg bod y balans rhwng gwaith a bywyd teuluol ddim cweit yn iawn, felly rydw i wedi ceisio mynd i'r afael â phethau.

Beth ddwi eisiau gwneud yn wahanol yn 2023

Hoffwn fod yn fwy dewr yn 2023. Mae hyn yn golygu cefnogi fy hun a fy syniadau mewn sefyllfaoedd ble rydw i wedi bod yn rhy barod i gyfaddawdu. Rwy'n teimlo fy mod i wedi dechrau gwneud hyn yn 2022, ond yn rhy aml rwy'n tueddu i fynd yn araf yn lle clatsio 'mlaen gyda gwaith .

Rhaid cael cydbwysedd yma wrth gwrs. Rydw i wedi gwthio nôl yn galed wrth i ni gael sgyrsiau am fesurau ansawdd er mwyn sicrhau ein bod ni'n osgoi'r peryglon sy'n dod gyda thargedau a Rheolaeth Gyhoeddus Newydd. Wrth fyfyrio gyda fy rheolwr llinell, siaradom amdano os oeddwn i'n cynnig dewis amgen defnyddiol i’n helpu ni i symud y tu hwnt i’r dull hynny. Mae llawer o wybodaeth ddefnyddiol yn Systemau Dysgu Dynol am hyn (yn enwedig gan Lankelly Chase) ac wrth wthio cymaint yn ôl, dwi ddim wedi bod yn ddigon cyflym i gyfeirio ato. Mae fy rheolwr llinell yn newid eleni, ac rwy’n gobeithio cael mwy o’r sgyrsiau heriol hyn fel rhan o’r berthynas honno.

Ar y cyfan, mae fe wedi bod yn flwyddyn wych. Fe wnâi ceisio barhau i fyfyrio mewn blogbostau amrywiol yn y flwyddyn i ddod. Mae bywyd yn gymhleth, felly dwi ddim yn disgwyl i bopeth i fod yn syml. Rwy'n edrych ymlaen at weld sut mae pethau'n datblygu, ac mae gen i frwdfrydedd o'r newydd i fynd i'r afael â beth a ddaw.

Ychydig o fisoedd yn ôl fe wnes i gymryd rhan mewn wythnos o ymarferion dysgu gyda Happy ar gynhyrchiant. Mae'n bwnc sy'n mynd ar nerfau fi bach. Mae pobl ar Medium a LinkedIn yn sgwennu cymaint o blogbostau ar sut y gallwch wneud y fwyaf o'ch 100 awr o waith bob wythnos.

A squirrel panicking finding out there are 3502 unread email Gwiwer yn gollwng ei bwyd ac yn mynd mewn i banig ar ôl sylweddoli bod ganddo 3502 o e-byst heb eu darllen

Wedi dweud hyn, daeth y cyfle ar yr amser perffaith. Rydw i nawr yn gweithio pedwar dydd yr wythnos. Mae cael diwrnod pob wythnos i ofalu am fy mab yn i'n lush, ond mae diwrnod llai o waith wedi gwneud fi'n brysurach. Mae canolbwyntio ar y pethau cywir a sicrhau bod y gwaith rwy'n gwneud yn ychwanegu gwerth yn rhywbeth rwy'n ffeindio'n anodd.

Beth sydd wedi gweithio

Roeddwn i wedi clywed am ddull Pomodoro cyn dechrau'r wythnos o weithgareddau, ond doeddwn i ddim rili wedi meddwl amdano sut roedd amser di-dor yn edrych i fi. Nawr rwy'n gweithio o gartref y rhan fwyaf o'r amser, rydw i wedi sylweddoli nid sgyrsiau yw’r prif ymyriad yn fy ngwaith, ond y llif cyson o e-byst a diweddariadau Teams.

Mae'r egwyl o 5 munud ar ôl 25 munud o waith wedi bod yn hynod o werthfawr. Yn y gorffennol rydw i wedi llenwi 5 munud yma ac acw gyda podlediad, ond mae cael eiliad i ailffocysu a myfyrio rhwng tasgau yn hynod o werthfawr. Dylai hyn ddim bod yn syndod, ond gan fod ffonau a llwyfannau cysylltiedig wedi'u cynllunio i gadw ni yng nghlwm iddynt, mae fe wedi bod yn dipyn o newid.

Rydw i hefyd wedi diwygio'r gosodiadau hysbysu ar wahanol lwyfannau. Fe wnes i ddiffodd hysbysiadau e-bost flynyddoedd yn ôl, ond mae Teams yn fwy o broblem gan mai dyma ble ni'n storio ffeiliau. Nawr rydw i wedi ychwanegu nodau tudalen Sharepoint i fy mhorwr er mwyn osgoi mynd mewn i Teams, ac rydw i hefyd wedi diffodd y bathodynnau ar fy mar offer fel dwi ddim yn gweld faint o dasgau sy'n aros i mi.

Cynllunio

Roedd Bwyta 4 Broga hefyd yn ddefnyddiol. Mae cynllunio fy ngwaith y noson gynt wedi bod o gymorth mawr i mi er mwyn i mi gyflawni beth sydd angen i mi ei gyflawni'r dydd nesaf. Ochr yn ochr â hyn, rwy'n ceisio osgoi edrych ar fy e-byst tan amser cinio am o leiaf un diwrnod yr wythnos.

Mae Happy wedi ysgogi fi i feddwl yn wahanol am e-bost. Yn hytrach na defnyddio fy mewnflwch fel lle i storio tasgau, rydw i wedi bod yn creu apwyntiadau i ddelio â nhw trwy symud i ddull 3-2-1-Zero. Rydw i wedi bod yn amheus amdano Inbox Zero ers sbel ar ôl darllen y darn gwych yma gan Oliver Burkeman, ond mae neilltuo amser i dasgau wedi fy helpu i i ddeall pa waith sydd angen wneud a beth sydd er gwybodaeth yn unig.

Rydw i hefyd wedi fy ysbrydoli gan flogbost WhatsThePont ar pam mae’r opsiwn ‘cc’ o fewn e-bost yn tanseilio cymdeithas. Rydw i wedi creu ffolder ble mae'r holl e-byst rydw i wedi'u copïo mewn i yn cael eu symud yn awtomatig ac yn cael eu marcio fel maen nhw wedi'u darllen. Mae hyn wedi helpu i dacluso fy mewnflwch ymhellach.

Felly mae popeth yn berffaith nawr?

Mae cyfathrebu yn weithgaredd dynol, ac mae hynny'n golygu na fydd fy mewnflwch byth yn berffaith. Ond mae'r dulliau yma wedi rhoi man cychwyn defnyddiol iawn i mi.

Ar ddiwedd y dydd, ni fydd pethau'n newid nes i ni ystyried ebost ar lefel systemig. Rwy'n ffeindio fe’n ddiddorol bod pobl yn dweud bod llwyfannau fel Slack a Teams yn wastraff amser, ond bod e-bost yn ddefnydd dilys ohono. Mae ebyst dal yn siarad amdano waith heb wneud dim byd mewn gwirionedd. Os gallwn gael ein pennau o gwmpas hynny, yna gallwn wneud defnydd gwell o’n hamser wrth i ni gefnogi pobl i fyw bywydau gwell.

Mwnci’n meddwl yn galed wrth grafu ei ben trwy Creative Commons

Mae fy nghydweithiwr Mairi-Anne MacDonald wedi rhannu bapur diddorol â mi ar “Effaith Cysyniadau Dysgu ar Ymarfer.” Wnaeth y teitl ddim llenwi fy nghalon â llawenydd, ond fe wnaeth y ddarn ysgogi mi i feddwl am y modd rydyn ni'n gweld dysgu o fewn gwasanaethau cyhoeddus.

Rydw i wedi blogio o’r blaen am yr aneffeithiolrwydd o hyfforddiant traddodiadol. Mae'n rhoi'r cyfrifoldeb am ddysgu yn nwylo hyfforddwr arbenigol, ac mae'n gweld cyfranogwyr fel dysglau gwag sydd angen cael eu llenwi â gwybodaeth. Mae'n deg i ddweud dyw'r fethodoleg ddim yn seiliedig ar gryfderau. Mae'r papur yma yn disgrifio'r cysyniad fel un o drosglwyddo/caffael, ble mae gwybodaeth yn cael ei rannu o ffynonellau awdurdodol i wagleoedd.

Sut fyddai dull gwahanol yn edrych?

Mae’r model amgen ychydig yn wahanol:

“Mae’r cysyniad o adeiladu dysgu yn gweld dysgu fel modd o adeiladu ystyr o fewn meddyliau unigol dysgwyr, yn ogystal â modd o wneud lluniadau cydweithredol a chyfunol.”

Mae hyn yn canu cloch o ran adnoddau rydw i wedi darllen ar pam mae perthnasoedd yn allweddol i rannu gwybodaeth, yn enwedig yr ymchwil yma a’r darn da yma ar Drawsnewid Tystiolaeth). Mae rhain yn hollbwysig wrth i ni geisio rhoi dysgu o ymchwil ar waith, a hefyd dysgu o ddigwyddiadau a chyfleoedd dysgu eraill hefyd.

Cymhlethdod

Mae gen i ddiddordeb mawr hefyd mewn sut mae’r ddwy cysyniad yn cyd-fynd â chymhlethdod. Mae’r papur yn awgrymu y byddai “rhywun sydd â feddylfryd trosglwyddo/caffael o ddysgu hefyd yn tueddu i feddu ar fyd-olwg rhesymol, gwyddonol, gwrthrychol* ac empirig.” Mae hyn yn teimlo fel ffordd ddeuol o weld y byd, sydd ddim yn cyd-fynd â’r realiti o naws bywydau pobl. Mae’r cysyniad adeiladu i’r gwrthwyneb o hyn, ac felly mae’n gweld bod cyfle i ddysgu o fewn cyd-destun digwyddiad a thu hwnt.

A yw’n ddefnyddiol i ddadlau dros ystyr cysyniad?

Rwy’n meddwl bod e’n ddefnyddiol i archwilio ein defnydd o iaith a modelau meddyliol. Er enghraifft, rwy’n teimlo bod angen beirniadu hyfforddiant traddodiadol oherwydd ei fod yn awgrymu bod pobl yn ‘tabula rasa.’ Ond teimlaf hefyd fod dysgu yn ganolog i wasanaethau cyhoeddus da. Os nad ydym yn dysgu i ddeall sut mae bywydau da yn edrych i bobl, yna does gennym ddim siawns o allu cefnogi pobl i byw bywydau gwell. Mae gosod ein hunain mewn safleoedd gwybodaeth absoliwt ac awdurdodol yn rhoi persbectif patriarchaidd i ni. Er mwyn i ffyrdd o ddysgu fod yn addas at eu dibenion, mae rhaid i ni cydnabod ein bod ni’n gweithio gyda chryfderau, gwybodaeth ac arbenigedd pobl ac adeiladu arnynt.

* Darllenais Ayn Rand felly does dim rhaid i chi. Byddwn i’n adolygu’r profiad yna, ond mae lot o bobl wedi beirniadu ei gwaith hi’n well nag y gallwn i. Dyma ddechrau da rhag ofn bod gennych chi ddiddordeb!

Enter your email to subscribe to updates.