** De wedergeboorte van een gebruiksvoorwerp**
‘Als ik ‘s ochtends m’n koffie op het vuur zet, moet ik altijd denken aan een vriend die tegen me zei dat ik dan het vuur niet te hoog moet zetten’, zeg ik tegen een vriendin. ‘Ja dat heb ik ook!’ zegt ze, ‘met iemand die dat tegen mij zei!’ Sindsdien denk ik ook aan haar als ik koffie op het vuur zet. Het wordt nog druk ’s ochtends.
Ik vertel haar ook dat ik een gebruiksvoorwerp erfde van mijn vader en dat ’ie op een bepaald moment kapot ging. Dat vond ik niet erg, zo gaat dat met gebruiksvoorwerpen. Ik keek even bedachtzaam naar het ding, een soort bedankje of afscheid, en pleurde het toen in de vuilnisbak. ‘Sindsdien is het een herinnering en dat is oké’, zeg ik tegen haar. Maar terwijl ik dat zeg denk ik: Shit! ik ben vergeten wat het is!
Als ik daar later over nadenk, denk ik dat ook dat niet erg is. Hij heeft kennelijk zijn beste tijd gehad, zelfs het herinneren heeft zo zijn einde. Bovendien was het maar een gebruiksvoorwerp.
Toch blijf ik de dagen erna nieuwsgierig over wat dat ding was. Welk voorwerp is er uit mijn geheugen verdwenen naar de eeuwige jachtvelden? Na een week ineens vanuit het niets weet ik het weer:
Een blauwe knoflookpers.
Als ik morgen koffie zet zal ik waarschijnlijk denken aan een verhaaltje over een blauwe knoflookpers.
Godverdomme! Al die sliertjes!
Met een mop, nee een mob, met een b – anders zou het grappiger zijn – sta ik de vloer te mobben. Ik mob, wij mobben, mobden wij? Ik mopper. Zwabberen! Ik zwabber met een zwabber. Eigenlijk verplaats ik alleen met een bos touwtjes vuiligheid over de vloer. Het schiet niet echt op.
‘Godverdomme! Al die sliertjes!’, zegt m’n moeder als ze haar tuin in loopt. Er ligt een aardige hoeveelheid berkenkatjes. Ik lach, we hebben net een paar strips van Gummbah bekeken en deze scène past er precies tussen. Al is mijn moeder bepaald niet vadsig of vierkant en heeft ze gewoon haar kleren aan. ‘Godverdomme! Al die sliertjes!’ reageer ik met een lage stem, waarna we samen lachen.
‘Godverdomme! Al die sliertjes!’, zeg ik ook maar bij het zwabberen. Daarna herhaal ik heel vaak het woord zwabber en ga gezellig bij de pakken neerzitten.
Jason
In een groene tuin in België luisteren we naar vogels. Puttertjes met zoete watervalletjes aan piepjes. Een Zwarte Roodstaart maakt het geluid van zanderige knikkers.
We hebben het over mensendingen. Sociale strubbelingen, aannames, verwachte tegenprestaties. Van die irritaties tussen mensen die in je hoofd kunnen spoken. ‘Ik vraag me dan altijd af of ik het over twee jaar nog weet’, zegt ze. Een mooie manier om te relativeren of iets de moeite waard is om je erdoor te laten belemmeren. Meestal niet.
We praten over het dierenrijk. Of eigenlijk hoe mensen dat beleven. Hoe meer menselijke eigenschappen, hoe meer waarde dieren vaak wordt toegeschreven. Sowieso meer dan aan planten, hoewel die bijvoorbeeld ook kunnen ‘zien’ en ‘voelen’ met bepaalde receptoren. Zou iemand z’n dierbare planten opgeven voor het leven van een stel anonieme kippen?
‘Levende wezens stellen zichzelf centraal, ook bij empathie en compassie, als gevolg van zelfbehoud’, zoiets heeft een goeie wetenschapper vast wel gezegd.
Er landt een Merel in de tuin. Misschien is het er een van het nestje dat hier twee jaar geleden zat. Ze vertelt een verhaal over het derde Mereljong dat toen achterbleef, hij kon nog niet vliegen. Een beetje een sufferd, ze bedacht een toepasselijke lullige naam: Jason. ‘Kom op Jason, je kan het!’ zei ze elke dag als ze het beestje zag rondhupsen. Moeder Merel keek hoopvol toe vanaf de muur. Na een aantal dagen lag het dier dood in de hoek van de tuin, de oogjes uitgepikt door een Ekster. Zelfs na twee jaar wordt ze er nog wel eens treurig van.
Strak geschoren heggetjes, soms met wat rondingen, hier en daar in een figuur. Gemillimeterd gras glimt alsof het kunststof is. Grasmaairobots in gevecht met de angst voor verwildering. De nieuwe huizen zijn grijs en degelijk. Nergens mensen te bekennen, het lijkt een spookstad. De bewoners zijn vast aan het werk om hun huis te kunnen betalen. Het is gaan miezeren, de wijk lijkt te huilen. Ik maak een foto van een heggetje en plots is er een hardloper die een blik naar me werpt alsof ik een diefstal aan het plannen ben.
Ik moet denken aan een wervingstekst voor zo’n wijk met nieuwe huizen (‘Type Blauwe Regen – Large’) waar een volksbuurt voor werd gesloopt:
Je zet de bakfiets terug in de deeltuin en loopt richting je eigen achtertuin, met aan een hand je vrolijke peuter die gezellig mee stapt. Lachend zwaai je naar Kim en Jason, die op het veldje de tent proef-opzetten. Gelukkig staat de tuindeur open – wanneer eigenlijk niet – dus stap je zo naar binnen. Daar is je partner in de keuken al bezig met een uitgebreide maaltijdsalade. Aan de extra grote schaal te zien, schuift er vanavond weer iemand aan. Dat wordt gezellig lang natafelen in de tuin! Wat is het toch heerlijk wonen in jullie huis in de Wielewaal! →bron
Het volk uit de gesloopte wijk is weggejaagd. Waarschijnlijk verloren geraakt op goedkopere grond dan deze makkelijk met de Volvo bereikbare wijk. Misschien is er een voormalig bewoner nog postbode.
Vlak voor de sloop woonde ik in zo’n volksbuurt. Ik had een buurman, Eus. Eus met z’n dikke neus. Iedereen kende Eus en Eus wist alles. Hij gaf me een verwarming en het was goed. Bewoners als Eus moeten zich aanpassen aan de stad in plaats van andersom.
Zielloos lachwekkende heggetjes geven de nieuwe orde aan waar die vrolijke peuter en de kids van Kim en Jason opgroeien. Van die kindjes die niet in plassen mogen springen want dan worden hun mooie gele laarsjes vies. Ze zullen de nieuwe ministers worden.
Zim en Zor en Klaus Barbie
Met een ridderpak aan, althans de bovenkant ervan, sta ik in de spiegel te kijken. Ik voel me een beetje Donald Duck, al heb ik nog een zwembroekje met palmbomen aan. Ik ben een beetje nerveus, maar na een gemberthee gaat het weer. De dag kan beginnen.
Aan het begin schelden we elkaar uit. Voor de gein. Voor zeepaardenlul bijvoorbeeld. Onderweg bedenken we slavennamen voor elkaar en we hebben het over Klaus Barbie, een Duitse gestapo-chef uit de Tweede Wereldoorlog.
We lopen urenlang door het mulle zand. Er ligt veel stront. We lachen het weg, wat moet je er anders mee. Iemand heeft zijn pronouns tijdelijk veranderd naar Zim en Zor. Ik heb het koud en warm tegelijk en dat kan.
We belanden in een moeras waar het lijkt op Louisiana. Het voelt alsof ik de zware, logge onderkaak van een karakter van Woody Harrelson heb. Voor sommigen voelen hun ingewanden wat zwaar aan. Voor anderen kolken de takken en de bomen. We zien Reeën, eentje springt als silhouet op een heuvel aan de horizon. We zien Wouwen vliegen en er ligt een stuk vossenstaart. We maken plannen voor de import en verkoop van ingeblikte Beer onder de naam Medvedev. Het landschap verandert naar savannig zonder Leeuwen. De praatjes verstommen of ik praat er doorheen.
Bij het sprookjesbos zijn afgeknotte takken monsterlijke gezichtjes geworden. Er zijn wolken die laten zien hoe alles moet. Na de Killing Fields van bomen en nog meer mul zand, verdwijnen we in een grote gouden boom. Het is hilarisch en vloeibaar. We eten er banaan en nootjes en aaien takken. Een Roodborstje vliegt met ons mee en maakt alle menseninstrumenten overbodig.
Op de terugweg landen we in de rafelrandjes van de stad, waar we bij een lege pizzeria met plastic bloemen en stoelen eindeloos naar binnen staren. Er zit ineens een grote dikke Pad op straat die ik in de bosjes bij de waterkant zet.
De dag eindigt op een doorgewinterd bankje in een huis in een straat vol hoeren waar we Crodino drinken.
Luister eens!
‘Luister eens! Als ik dronken heb, dan ben ik sowieso gelijk!’, zeg ik hardop waardoor ik wakker schrik.
‘Als ik nu dronken was, had ik van mezelf alsnog gelijk gekregen’, zeg ik met een kater schaterlachend tegen niemand.
Naargeestige politici, het leeuwendeel van die natnekken, die doen dat nuchter, zichzelf altijd gelijk geven. Net als ongevraagd uitleggerige mannen. En van die hagelblank gewassen witteboordencriminelen met een carrière en een nevenfunctie in een zelfverzonnen Champions League.
Shit, de Weltschmerz. Ben nu echt wakker. Ik ga een eitje bakken en een boekje lezen. Dat heeft deze witte werkloze wel verdiend.
Toen zat het in z’n nek
In een perfect geschoren voorstedelijke heg hangt een abrikozenflappenverpakking. Ik maak een foto, maar word afgeleid door een fietser die nonchalant een wind laat. Doet me denken aan een familieverhaal van m’n moeder waar ik toevallig net naar toe ga.
‘Leuke vent m’n opa’, vertelt ze. ‘Kon z’n vrouw niet uitstaan en werkte daarom door na z’n pensioen. Hij fietste van het Surinameplein naar het laboratorium waar hij werkte en moest een windje laten. Dacht ‘ie. Hij tilde een bil voorzichtig van z’n zadel en vlobpf. Toen zat het in z’n nek.’
Tsunami aan groeten
Een lange blonde vrouw groet twee mensen die voor me lopen door haar ogen dicht te knijpen en te glimlachen. Maar ook door daarna haar tong uit te steken en nog eens te knipogen. Én daarna enigszins redelijk guitig te grijnzen. Ik ben tegelijkertijd verbijsterd en ontroerd. Een tsunami aan groeten voor twee mensen. En dat binnen een seconde op nauwelijks een vierkante meter. Ik wil hetzelfde bij haar proberen, als een teken van waardering, maar ze kijkt me niet eens aan. Had me nooit gelukt ook, vooral dat guitige grijnzen niet, ik wist meteen al niet meer hoe dat eruit zag. En een lap vlees uit m’n mond als begroeting vind ik eigenlijk best eigenaardig. Het hele staaltje gezichtsbedrog is wel eng bedenk ik ineens. Er gaan haren overeind staan op plekken waarvan ik niet wist dat ik haren had. Ik voel een koortsachtige warme golf door me heen gaan. Ik blijf staan, draai m’n hoofd om de vrouw nog eens te bekijken en verlies bijna m’n evenwicht. M’n kleren zijn plots compleet doorweekt voel ik. Als ik weer voor me kijk, zie ik dat ik geluk heb gehad. De mensen voor me zijn verdronken.
Gênant
In de regen door het bos loop ik een klein zwart hondje tegemoet. Een pluizig minibeest met een vossig kopje. Hij staat me aan te staren. Ik zwaai naar het mormel als z’n baasje vanonder zijn regenboogkleurige paraplu naar iets anders kijkt. Meteen bedenk ik dat dat wat belachelijk is, zwaaien naar een hondje.
‘Hij vraagt zich af wat je hier doet’, zegt z’n baasje. En na een kleine pauze: ‘Zonder hond, met dit hondenweer’. Wat een onzin. Alsof die vent weet wat dat beest denkt. Wat gênant, bedenk ik dat het hondje hiervan zou moeten denken, we staan zelf toch ook in die zeikregen? Ik zeg het niet hardop, dat zou minstens zo gênant zijn. ‘Ja, dat begrijp ik wel’, zeg ik, ‘dat vraag ik mezelf ook af’.
Twee dagen later is het beter wandelweer. Ik loop bovendien met een leuke vriendin. Iets verderop zien we een ongeschoren vent met een dikke kop en een ongewassen mat in een rolstoel. Er is iets gevallen, misschien moeten we helpen. Als we dichterbij komen, zien we dat het een rechthoekige zak met plas is. Urine. Het hangt via een buis uit z’n broekspijp, waar hij het in terug probeert te proppen. Nu hulp aanbieden wordt wat ongemakkelijk, ook voor hem. Hij kan het zelf wel fiksen, zo lijkt het. Als we langs ’m lopen zegt ‘ie: ‘Gênánt!’
‘Ach, kan toch gebeuren’, zeg ik snel.
Die leuke vriendin concludeert: ‘Wat jullie beide zeiden, was het beste om het juist níet gênant te laten zijn’.
El Toxica
We gaan eten onder wat golfplaten bij Taqueria el Toxica. Schaduw en een bakplaat zijn hier genoeg om een eettentje te zijn. Ze hebben alleen Chivo en we proberen erachter te komen wat voor beest dat is. Geen Cerdo of Vaca of Cabra. Wat voor geluid maakt ‘ie? De vrouwen van het tentje lachen en imiteren het geluid van een Schaap of een Geit, maar het is een ander dier. Het blijken de beesten achterin een wagen van een man die hier stopt om te eten. Mannetjesgeit. Bok. Deze hebben van die lange oren. Arme beesten, maar het smaakt geweldig.
Het is heet en stoffig als we daarna teruglopen van het stadje waar we verder alleen gingen pinnen. Een vent met zilver omlijste voortanden lacht naar ons. Vaak worden we denk ik uitgelachen, vooral onze lengte is hilarisch. De zon steekt en als het wat landelijker en nog stoffiger wordt, zwermen er een stuk of twintig Zwarte Gieren boven ons. Wandelen is wat zwaar en plakkerig aan het worden en we moeten nog een eind.
Een stuk verder krijgen we een lift van een pick-up. Achterin staan allemaal jongens van een jaar of vijftien, een voetbalteam of zo. Ze lachen en ik lach vrolijk mee met m’n rieten hoedje op en m’n lange varkenskleurige lijer. Voor me zit een jongen die een hijsje van een jointje neemt dat bijna uit elkaar valt. Ik sta onhandig en vrees dat de zijkant die horkerig meebeweegt met de bochten m’n gewicht niet aankan. Op een wat steiler stuk doe ik met een rare heupbeweging alsof ik de auto over het hoogste punt help. Alle jongens lachen en de jongen voor me staat ineens snel op. Ik had niet door dat ik met m’n kruis dicht bij z’n gezicht zat, daarom lachten ze. Bij onze afslag springen we uit de bak.
Op de zandweg, bijna bij het strand, rijdt een jongen van een jaar of twaalf op een crossmotor met een jong meisje achterop. Er stopt een auto bij ons. Een vent met een vrolijk gezicht geeft ons een koud biertje en rijdt zonder wat te zeggen door.
Even later in een hangmat aan het strand zie ik constant Pelikanen het water in duiken. Er zit een Langstaarttroepiaal, een soort ranke Kauw-Ekster combinatie, gestoorde geluiden te maken en uit een stranddouche te drinken. Ik probeer een boek te lezen. Het verhaal moet me meenemen naar Parijs in de jaren tachtig. Met de dagelijkse aaneenschakeling van minifilmpjes hier is dat eigenlijk wat belachelijk.